Başka eyalette çalışma: kayıt ve gelir vergisi

Alberta’da şirket kurmak, Ontario’da çalışıyorsam vergiyi düşürür mü?

Alberta’da şirket kurmak, faaliyet gösteren bir şirketin vergilendirilebilir gelirini tek başına oraya kaydırmaz. Ontario’da daimi iş yeri olan ve başka yerde iş yeri bulunmayan bir şirket, kayıtlı merkez adresi Alberta’da olsa bile genellikle tüm vergilendirilebilir gelirini Ontario’ya paylaştırır. Her iki eyalette de iş yeri varsa geliri CRA’nın eyaletlere gelir paylaştırması kurallarına göre ikisi arasında paylaştırır.

Şirketin başka hiçbir yerde daimi iş yeri yoksa kuruluş adresi önem taşıyabilir: Income Tax Regulations, şirketin belgelerinde belirtilen merkez veya kayıtlı merkez adresinde bir iş yeri varsayar. Bu yedek kural, işletmenin fiilen Ontario’da iş yeri bulunuyorsa kayıtlı adresi gelirin Alberta payına dönüştürmez. Şirket kurup kurmamaya karar veriyorsanız şahıs işletmesi mi şirket mi rehberine bakın.

Başka bir eyalette daimi iş yeri neyle oluşur?

Şirket gelirinin paylaştırılmasında daimi iş yeri genellikle şirketin iş yaptığı sabit bir yerdir. Ofis, atölye veya depo bu nitelikte olabilir. Bir yerde yerleşik çalışan ya da acente de aşağıda belirtilen durumlarda daimi iş yeri oluşturabilir. Sonuç, bir adresin veya iş sözleşmesinin etiketine değil, o yerde ne yapıldığına bağlıdır (Income Tax Regulations, madde 400; CRA).

Yönetmelik ayrıca şirketin önemli ölçüde makine veya ekipman kullandığı yerde, bazı durumlarda da arazi sahibi olduğu yerde iş yeri varsayar. Uzaktan çalışanın evi, kendiliğinden şirketin sabit yeri sayılmaz. Şirketin o yeri gerçekten kullanımına açık tutup tutmadığını ve çalışanın yönetmelikte tarif edilen sözleşme veya stok rolüne sahip olup olmadığını inceleyin. Kira sözleşmesini, çalışma düzenlemelerini, imza yetkisini, stok kayıtlarını ve tarihleri saklayın.

Başka bir eyaletteki müşteriler gelirimi orada vergilendirilebilir yapar mı?

Başka bir eyaletteki müşteriler, tek başlarına şirket için orada daimi iş yeri oluşturmaz. Şirketin o eyalette iş yeri yoksa paylaştırma kuralları genellikle oraya vergilendirilebilir gelir ayırmaz. Şirketin birden fazla eyalette iş yeri varsa müşterinin bulunduğu yer veya hizmetin yapıldığı yer, gelirin hangi iş yerine ayrılacağını etkileyebilir. İş yeri bulunmayan bir yerde yapılan hizmetlerde CRA geliri, sözleşmeyi müzakere eden kişinin makul olarak bağlı olduğu iş yerine atfeder.

Şirket kaydı daha geniş bir alanı kapsayabilir. Örneğin Alberta, Alberta’da müşteri aramayı orada iş yapmak sayılan faaliyetler arasında sayar. Kaydı gelir vergisinden ayrı olarak kontrol edin. Satış vergisi için eyalet satış vergisi rehberine, faturadaki yanlış GST/HST oranı için oranı düzeltme rehberine bakın.

Şirket geliri Schedule 5’te nasıl paylaştırılır?

Birden fazla eyalette veya bölgede daimi iş yeri olan bir şirket, vergilendirilebilir geliri olmasa bile T2 ile birlikte Schedule 5’in 1. Bölümünü doldurur. Vergilendirilebilir gelir yoksa yalnızca A, B ve D sütunlarını doldurur. Olağan paylaştırma, her eyaletin brüt gelir payına ve maaş ile ücret payına eşit ağırlık verir, ardından birleşik payı şirketin vergilendirilebilir gelirine uygular (2026 Schedule 5; CRA folio, 2.15–2.18 paragrafları).

Brüt geliri Schedule 5 kurallarına göre mutabık hale getirin: mali tablolardaki gelirden farklı olabilir. Banka faizi sayılabilir; tahvil faizi, hisse temettüleri ve ilişkisiz kira veya telif ödemeleri sayılmaz. Brüt gelir sıfırsa ücret ölçütünü kullanın. Maaş ve ücretler farazi maaş kuralından sonra sıfırsa gelir ölçütünü kullanın. İlişkili bir işveren tarafından ödenen personel, 402.1 maddesinin koşulları geçerliyse şirketin ücret ölçütüne de dahil edilebilir. Sektöre özgü kurallar olağan formülün yerini alabilir. Québec veya Alberta’da iş yeri olan bir şirket, paylaştırmayı yine Schedule 5’te bildirir ve genellikle ayrıca Québec CO-17 veya Alberta AT1 verir. T2, CO-17 ve AT1, yıl sonundan itibaren altı ay içinde verilmelidir. Ödeme tarihleri ve istisnalar için şirket beyannamesi verme rehberine bakın.

Şirketim taşındıysa veya iki eyalette de ofisini koruduysa ne olur?

Şirketin vergi yılı içinde herhangi bir zamanda daimi iş yeri bulundurduğu her eyaleti listeleyin. Ontario ofisini kapatıp ardından Alberta’da ofis açtıysa Schedule 5 yine iki eyaleti de listeler. Ofislerin aynı anda açık olması gerekmez. Yılın vergilendirilebilir gelirini gelir ve ücret ölçütleriyle paylaştırın. Eski ofisi korumak da iki eyalette iş yeri bırakır.

Her ofisin açıldığı ve kapandığı tarihleri, personelin yer değiştirdiği zamanı, hizmetlerin yapıldığı yeri, malların gönderildiği yeri ve satışları kimin müzakere ettiğini saklayın. Bu kayıtlar hem iş yeri kararını hem de gelir ve ücret paylaştırmasını destekler. Şirket kayıtlarındaki adres değişikliği tek başına faaliyetlerin ne zaman taşındığını göstermez.

Şahıs işletmeleri ve ortaklıklar eyalet vergisini nasıl ele alır?

Bir kişinin yıl sonundaki mukim olduğu eyalet, eyalet vergisini genellikle belirler. CRA’nın yayımlanmış en güncel talimatlarına göre, işletme geliri o eyaletin dışındaki bir iş yerine paylaştırılan şahıs işletmesi sahibi veya ortak, Form 428 yerine Form T2203 kullanır. Québec mukimleri Québec dışındaki vergiyi T2203 ile hesaplar. Québec dışında işi olan bir Québec mukimi ayrıca TP-22 formuyla Québec beyannamesi verir. Başka bir yerde yaşayıp Québec’te işi olan kişinin TP-25 formuyla Québec beyannamesi vermesi gerekebilir. Ontario’dan Alberta’ya taşınan bir işletme sahibi, yıl içinde Ontario’daki iş yeri üzerinden kazanılan gelirin, o ofis sonradan kapanmış olsa bile T2203’e girip girmediğini kontrol etmelidir. Mukimlik belirsizse CRA’nın mukimlik folio’su önemli yerleşim bağlarına bakar.

Ortaklığın iş yerleri, ortak olan şirket için de önemlidir: ortak olan her şirket, ortaklığın iş yeri bulunduğu yerde kendisinin de iş yeri varmış gibi işlem görür ve ortaklığın gelirindeki ile ücretlerindeki orantılı payını kendi Schedule 5’ine dahil eder (CRA: Schedule 5). Ortaklığın bulunduğu yer, ortağın işletme türü ve kişinin mukimliği ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İşletme sahibi kendi işletme gelirinin vergisini öder ve işveren olarak Income Tax Act madde 153 uyarınca bordro vergisini kesip aktarmak zorundadır. Bireysel ortaklar paylarına düşen geliri madde 96 uyarınca vergilendirir. Genel ortaklar ortaklık borçlarından kişisel olarak da sorumlu olabilir. Örneğin Ontario Partnership Act, madde 10, onları ortak oldukları dönemde doğan yükümlülüklerden müştereken sorumlu tutar.

Uzaktan çalışan için hangi eyaletin bordro kesintileri uygulanır?

Kanada mukimi bir çalışan için bordro kesintileri genellikle istihdam eyaletine göre yapılır. Çalışanın evinin bulunduğu eyalet veya şirketin gelir vergisi iş yeri kendiliğinden esas alınmaz. CRA’nın istihdam eyaleti rehberi ayrı bir işveren iş yeri testi uygular.

CRA, tam zamanlı uzaktan bağlılığın yalnızca kesintilerden veya primlerden kaçınmak için seçilemeyeceğini belirtir. Bordro eyaleti çalışanın ikametinden farklıysa stopaj, çalışanın nihai vergisine kıyasla fazla veya eksik olabilir. Québec çalışanları veya ayrıntılı ödemeler için bordro yürütme ve başka bir eyaletten Québec’te iş yapma rehberlerine bakın.

Şirket bordro gelir vergisini kesmez veya aktarmazsa o dönemdeki yönetim kurulu üyeleri, Income Tax Act madde 227.1 uyarınca tutardan, faizden ve cezalardan kişisel olarak sorumlu olabilir. Yasal tahsil ve gereken özen koşulları geçerlidir. Bir yönetim kurulu üyesine karşı tahsil işlemleri, üyenin görevden son ayrılışından itibaren iki yıl içinde başlamalıdır.

Şirket başka bir eyalette ne zaman kayıt yaptırmalıdır?

Eyalet dışındaki bir şirket, gelir vergisi için daimi iş yeri olmasa bile iş yaptığı eyaletin şirketler hukuku uyarınca orada kayıt yaptırmak zorunda olabilir. Federal bir şirket de eyalet hukukunun gerektirdiği eyaletlerde kayıt yaptırır. Federal kuruluş ülke çapında bir kayıt değildir (Corporations Canada).

Alberta’nın kayıt sayfası, başka yerde kurulmuş bir şirketin orada iş yapmak için kayıt yaptırması gerektiğini söyler. Tetikleyiciler arasında müşteri arama, yerleşik temsilci, depo, ofis veya iş yeri ve arazi sahipliği sayılır. Alberta’da sözleşme arayan bir Ontario şirketi, Alberta’da ofisi olmadan da bu testi karşılayabilir. Şirket Alberta Business Corporations Act madde 279 kapsamındaysa orada iş yapmaya başlamadan önce veya başladıktan sonra 30 gün içinde kayıt yaptırmalıdır. Bunlar ülke çapında bir test değil, Alberta kurallarıdır. Faaliyete başlamadan önce gideceğiniz eyaletin sicilini kontrol edin. Bazı eyalet formları federal kuruluş sırasında hazırlanabilir. Sicilin kaydı kabul ettiğini doğrulayın.

Eyalet dışı kayıt, şirketi taşımak için yeterli mi?

Eyalet dışı kayıt, mevcut şirketin gideceği eyalette faaliyet göstermesini sağlar. Şirketin kurulduğu hukuku değiştirmez. Alberta sicili başka yerde kurulmuş bir şirketin kaydını anlatır. Formlar sayfası ise Alberta’ya nakil (continuance) için ayrı adımlar sıralar.

Amaç yalnızca Alberta’da bir ofis açmaksa Alberta kaydını ve vergilerini değerlendirin. Amaç şirketin kuruluş eyaletini değiştirmekse mevcut ve gidilecek eyaletin şirketler hukuku uyarınca nakli değerlendirin. Bu adımlardan hiçbiri tek başına, faaliyet gösteren bir işletmenin gelir paylaştırması açısından daimi iş yerlerinin nerede olduğunu değiştirmez (CRA folio).

Kayıttan önce faaliyet gösterdiysem veya geliri yanlış paylaştırdıysam ne olur?

Önce gerçekleri netleştirin: her eyaletteki faaliyetler ne zaman başladı, ofisler ve çalışanlar neredeydi, sözleşmeleri kim imzalayabilirdi, stok nerede tutuldu, gelir ve ücretler nasıl atfedildi. Ardından etkilenen her yıl için şirket sicili geçmişini, T2’nin 750 satırını ve Schedule 5’i, bordro düzenini ve eyalet beyannamelerini karşılaştırın. CRA’nın daimi iş yeri rehberi, ödenecek vergi olmasa bile tüm iş yerlerinin bildirilmesini ve 750 satırının kullanılmasını şart koşar.

Geç kayıt için ilgili eyalet sicili ile iletişime geçin. Tarh edilmiş bir T2’de yanlış paylaştırma varsa CRA, şirketin yeniden tarhiyat talep etmesine izin verir. Yeniden tarhiyat vergiyi, faizi veya cezaları değiştirebilir. Ayrı bir eyalet beyannamesini ve bordro düzeltmesini kendi başına bir iş olarak kontrol edin. Birden fazla yıl veya eyalet etkileniyorsa tutarsız düzeltmeler vermeden önce şirket vergisi desteği almak yerinde olur.

Örnek

Kanada doları cinsinden örnektir. Ontario’daki bir şirket, yıl içinde Alberta’da personel çalıştırılan bir ofis açar ve Ontario ofisini korur. İkisinin de gösterilen dönemin tamamı boyunca daimi iş yeri olduğunu, olağan paylaştırma kurallarının uygulandığını ve tüm gelir ile ücretlerin iki ofisten birine atfedilebileceğini varsayın. Şirketin vergilendirilebilir geliri C$200.000, brüt geliri C$1.000.000, maaş ve ücretleri C$400.000’dir. Ontario’nun payı C$600.000 gelir ve C$200.000 ücrettir. Alberta’nın payı C$400.000 gelir ve C$200.000 ücrettir.

Ontario’nun gelir payı %60, ücret payı %50’dir. Bu yüzden Schedule 5 bunların ortalaması olan %55’i, yani C$110.000 vergilendirilebilir geliri Ontario’ya paylaştırır. Alberta’nın payları %40 ve %50’dir. Ortalaması %45, yani C$90.000’dir. Şirket Alberta eyalet dışı kaydını ayrıca kontrol eder. Şirketin yalnızca Alberta müşterileri olsaydı ama Alberta’da iş yeri bulunmasaydı, bu müşteriler tek başına şirketin vergilendirilebilir gelirinde Alberta payı oluşturmazdı. Alberta’nın kayıt testinin yine de incelenmesi gerekebilirdi.

Sizin durumunuz farklı mı?

• T2 veya ayrı bir Québec ya da Alberta beyannamesi gerekiyor: şirket beyannamesi verme rehberine bakın.
• Québec’te müşterileriniz veya çalışanlarınız var: Québec satış vergisi ve bordro yükümlülüklerini inceleyin.
• Eyalet satış vergisi hesabı gerekebilir: eyalet satış vergisi rehberine bakın.
• Bordro kesintilerini hesaplayıp ödemeniz gerekiyor: bordro yürütme rehberine bakın.
• Yanlış GST/HST oranı uyguladınız: GST/HST faturalarını ve beyannamelerini düzeltme rehberine bakın.
• Birden fazla eyalette kayıt yaptırmadan veya gelir paylaştırmadan faaliyet gösterdiniz: ofis, personel, sözleşme, stok, gelir, ücret ve beyanname kayıtlarını yıl yıl toplayın ve şirket vergisi desteği alın.