Eşinize veya Çocuklarınıza Ödeme: Maaş, Temettü ve TOSI

Eşime veya çocuklarıma maaş ödeyip gider yazabilir miyim?

Evet. Kanada'daki bir şahıs işletmesi, ortaklık veya şirket, işletmenin ihtiyaç duyduğu iş için eşine veya çocuğuna ödediği makul ücreti genellikle gider yazabilir. Aile üyesi işi gerçekten yapmalı ve işletme ödemenin kanıtına sahip olmalıdır. CRA'nın aile ücreti rehberi aynı testi açıkça çocuklara ve eşlere de uygular.

Aynı aile ücreti testi bu işletme yapılarının hepsinde geçerlidir. Eşiniz veya çocuğunuz ortaksa, ortaklık kârındaki payı çalışan ücreti sayılmaz. Ortağa yapılan ödeme ücret olarak gider yazılamaz. Sahibin kendi ödemesi için Maaş mı temettü mü ve Serbest meslek geliri nasıl vergilendirilir rehberlerine bakın.

Bir aile üyesine ne kadar ödeyebilirim?

İşin değeri kadar ödeyin; görevleri, çalışma saatlerini, becerileri ve aile üyesinin yaşını dikkate alın. Aile ücretine özel bir muafiyet veya sabit bir tutar yoktur. Income Tax Act madde 67 gideri, koşullara göre makul olan tutarla sınırlar. CRA da başka birine aynı tutarı ödeyip ödemeyeceğinizi sorar.

Ücret oranını belirlemeden önce görevleri ve beklenen çalışma saatlerini yazın. Oranı, aynı işler için akraba olmayan bir çalışana ödeyeceğiniz tutarla karşılaştırın. Bu karşılaştırmayı mesai kayıtları ve ödeme belgeleriyle birlikte saklayın. Akrabalık tek başına daha yüksek bir ücreti haklı çıkarmaz.

Bir aile üyesi işletmede gerçekten çalışmıyorsa ne olur?

Aile üyesinin harçlığını veya kâr payını, işi yapmıyorsa gider yazılabilir maaş olarak kaydetmeyin. CRA'nın testi, ticari gelir elde etmek için gerekli bir iş, makul bir ücret ve maaşın ödendiğine dair kanıt arar. Belgesiz bir gider reddedilebilir.

Şirket, temettü hakkı olan hisselere sahip bir aile üyesine, o kişi işletmede çalışmasa bile temettü ödeyebilir. Temettü, hisselerin getirisidir; hizmet karşılığı ödeme değildir. TOSI yine de uygulanabilir. Ücret veya geçerli bir temettü olmadan bir akrabaya para aktarmak ise farklı bir hissedar menfaati sorusunu gündeme getirebilir. CRA'nın ayrımına bakın.

Aile üyesinin maaşından CPP, EI ve gelir vergisi keser miyim?

Aile çalışanının ücretini bordro olarak ele alın. Akrabalık, gelir vergisi stopajını ortadan kaldırmaz. İstihdam emekliliğe esas ise CPP veya Quebec Pension Plan (QPP) katkıları uygulanır. Ancak eşin veya fiili eşin (common-law partner) ücreti Income Tax Act uyarınca gider yazılamıyorsa, bu istihdam CPP dışındadır. CRA, benzer koşullarda akraba olmayan bir çalışan işe alınacağını tespit ederse EI de akraba çalışana uygulanabilir (CRA: ilişkili çalışanlar).

Québec'teki istihdamda QPIP primleri de uygulanabilir. İşverenler ücretler için bir RL-1 belgesi düzenlemelidir.

CRA'nın CPP rehberi yaş koşulunu belirtir. EI veya CPP durumu belirsizse işveren ya da çalışan, izleyen yılın 29 Haziran'ına kadar CPP/EI kararı isteyebilir. Hesap açma, hesaplamalar ve kesintilerin aktarımı için Bordro yönetimi rehberine bakın.

Aileme ödediğim maaşa TOSI uygulanır mı?

Hayır. Maaş, Income Tax Act'in bölünmüş gelir tanımının dışındadır ve CRA, 120.4 maddesinin maaşa uygulanmadığını doğrular. Olağan ücret kuralları yine geçerlidir: iş gerçek olmalı, gider makul olmalı ve bordro doğru yürütülmelidir.

Şirketim eşime veya yetişkin çocuklarıma temettü ödeyebilir mi?

Evet. Eş veya çocuk temettüye hak kazandıran hisselere sahipse ve şirket temettüyü bu hisse haklarına göre ilan ederse ödeyebilir. Şirket ayrıca tabi olduğu hukukun temettü kısıtlamalarına da uymalıdır. Federal hukuk, iki ödeme gücü testinden biri başarısız olduğunda temettüyü yasaklar. Şahıs işletmesinin veya ortaklığın temettü ödenebilecek hissesi yoktur. CRA, temettüleri hissedarların yatırımının getirisi olarak tanımlar; hizmet karşılığı ödeme olarak görmez.

Hissedar işletmede çalışmış olsa bile temettü, gider yazılabilir ücrete dönüşmez. Şirket hisse sınıfını, temettü ilanını ve ödemeyi belgelemeli ve T5 belgesi gerekip gerekmediğini kontrol etmelidir. Québec mukimi bir birey için RL-3 belgesini de kontrol edin. Temettüyü alan kişi daha sonra bunu TOSI açısından test eder. Aile üyesi olmak tek başına bir istisna oluşturmaz.

Hissedar ödeme sırasında Kanada'da mukim değilse, şirket genellikle Part XIII vergisini stopaj olarak kesmek zorundadır ve temettüyü NR4 belgesinde bildirir. Bir vergi anlaşması stopajı azaltabilir. TOSI, alıcının yıl sonundaki veya ölümünden hemen önceki mukimliğine bağlıdır.

Hangi TOSI istisnaları aile temettülerinin kendi oranlarında vergilenmesine izin verir?

Bir yetişkinin aile işletmesinden aldığı temettü, istisna tutar (excluded amount) kurallarından birini karşılıyorsa TOSI'den kurtulabilir. TOSI kuralları, yıl sonunda (veya ölümünden hemen önce) Kanada'da mukim olan alıcıyı kapsar. Yıl sonunda 18 yaşından küçük bir çocuk için, ebeveynlerden birinin de o yıl Kanada'da mukim olması gerekir. Aşağıdaki testler birbirinin alternatifidir ve yaşlar temettü ödendiği tarihte değil, vergi yılının sonunda ölçülür. Aksi halde madde 120.4 bölünmüş gelire en yüksek federal bireysel oranı uygular. Form T1206 federal ve eyalet veya bölge TOSI'sini hesaplar. Québec dışında eyalet veya bölge vergisi genellikle Form 428'e, gelir birden fazla yargı alanında vergilendiriliyorsa Form T2203 ve 428MJ'ye yazılır.

Kanun; iş, sermaye, hisse sahipliği ve eşe ilişkin koşulları belirler. Meslek şirketi veya hizmet gelirinin brüt ticari gelirdeki payı %90 değerine ulaşan bir şirket, hissedar sahiplik eşiğini karşılasa bile istisnaya tabi hisseler testini geçemez. Başka bir istisna yine de uygulanabilir. İlişkileri bozulduğu için yıl sonunda ayrı yaşayan eşler, TOSI açısından ilişkisiz sayılır. Québec mukimleri ayrıca Revenu Québec'in bölünmüş gelir formunu da kontrol etmelidir.

18 yaşından küçük çocuklara temettü ödeyebilir miyim?

Şirket, temettü hakkı olan hisselere geçerli biçimde sahip bir çocuğa temettü ödeyebilir. Çocuk vergi yılının sonunda 18 yaşından küçükse, olağan bir aile şirketi temettüsü genellikle bölünmüş gelir sayılır; daha dar yasal istisnalar saklıdır. Bazı özel şirket hisselerinin bağımsız olmayan (non-arm's-length) bir kişiye satılması da küçüğün kazancını TOSI açısından temettüye dönüştürebilir. Yıl içinde 18 yaşına giren bir çocuk, çalışma testi karşılanırsa yetişkinler için geçerli istisna işletme yolundan yararlanabilir.

Gerçek iş karşılığı ödeme ayrı bir seçenektir. Küçük bir çocuk, olağan bordro kuralları saklı kalmak üzere TOSI olmadan makul ücret alabilir. Çocuğa hisse veya başka mal vermek ayrı gelir atfı (attribution) veya devir kurallarını getirebilir. Aile üyelerine mal devri rehberine bakın.

Hangi kayıtları saklamalıyım?

Hem ödemenin türünü hem de vergi işleminin dayandığı olguları kanıtlayan kayıtlar tutun. CRA, vergi yükümlülüklerini ve haklarını doğrulamaya yetecek ayrıntıyı ister. Kayıtlar genellikle ilgili oldukları son vergi yılının sonundan itibaren altı yıl saklanır.

Nakit ödenen çocuk için CRA özellikle imzalı bir makbuz ister. Ödemenin amacı net olsun diye ücret ve temettü kayıtlarını ayrı tutun.

Örnek

Gösterim amaçlı Kanada doları tutarlarıdır; vergi hesabı yapılmamıştır. Kanada mukimi bir ebeveynin sahibi olduğu ve yönettiği bir şirket, Kanada mukimi 26 yaşındaki hissedar çocuğuna, akraba olmayan çalışanlarla kıyaslanabilir şekilde saatlik C$20 üzerinden 800 saatlik gerekli iş için C$16.000 öder. Şirket mesai çizelgelerini ve ödeme belgelerini saklar. Makul ücret gider yazılabilir ve TOSI dışındadır. İşletme 40 hafta faaliyet gösterir ve çocuk bu haftaların her birinde 20 saat çalışır. Çocuğun hisseleri üzerinden ödenen C$10.000'lik bir temettü, çocuk o yıl saat testini karşıladığı için istisna işletme kuralını karşılayabilir. Şirket yine de temettüyü ilan edip kaydetmelidir ve çocuk bunu temettü geliri olarak beyan eder.

Sizin durumunuz farklı mı?

• Aile üyesi bir meslek şirketinde hisse sahibi: sahiplik ve TOSI istisnaya tabi hisseler yolu ayrı bir inceleme gerektirir. Meslek şirketleri rehberine bakın.
• Eşinize veya çocuğunuza mal ya da hisse devrettiniz: gelir atfı ve devir kuralları, geliri kimin bildireceğini değiştirebilir. Aile üyelerine mal devri rehberine bakın.
• Bir aile hissedarı şirketten borç aldı: kredi kendiliğinden maaş veya temettü sayılmaz. Hissedar kredileri rehberine bakın.
• Aile trust'ınız (family trust), geçmiş aile temettüleriniz veya bir CRA incelemeniz var: TOSI olguları ve kayıtları ayrı ayrı incelenmelidir. Hisse defterini, ilan kararlarını, yaşları, iş ve ödeme kayıtlarını muhasebe desteğine getirin.
• ABD'deki bir işletmede çocuklarınızı çalıştırıyorsunuz: ABD bordro ve gider kuralları farklıdır. ABD'de çocuklarınızı işe almak rehberine bakın.