Kanada Şirketi İçin Temettü Muhasebe Kaydı (Yevmiye Kaydı)

Şirket temettü ilan ettiğinde bunu muhasebe kayıtlarına nasıl işlersiniz?

Yönetim kurulu temettü ilan ettiğinde yevmiye kaydı, dağıtılmamış kârlara (ilan edilen temettüler satırı) borç ve ödenecek temettülere tam tutar kadar alacak yazılmasıdır. Gider kaydedilmez; bu yüzden gelir tablosu değişmez. Kayıt bir ödeme sözüdür; henüz para hareketi olmamıştır.

Defterinizde borç, yıl boyunca özkaynak içinde ayrı bir ilan edilen temettüler hesabına yazılabilir ve yıl sonunda dağıtılmamış kârlara kapatılır. CRA'nın GIFI listesi her iki durumda da bunu dağıtılmamış kâr devir tablosunda tek bir satırda gösterir: ilan edilen temettüler.

Temettü bir transferle değil, bir ilanla başlar. CRA temettüyü, şirket hukukunun gereklilikleri karşılandığında bir hisse sınıfının sahipleri arasında payla orantılı (pro rata) bir dağıtım olarak tanımlar ve bir şirketin dağıtıma verdiği adın dağıtımın niteliğini değiştirmediğini söyler (folio S3-F2-C2, para 2.17). Şirketten kendinize temettü olarak para almak için sıra şudur: ilan edin, kaydedin, sonra ödeyin. Nasıl ilan edileceği ve kararda neler yazacağı temettü ilan etme ve ödeme rehberindedir.

Birden fazla hissedar veya hisse sınıfı varsa, dağıtılmamış kârlar azsa veya negatifse, sahibin hesabı borçlu duruma geçtiyse, hiçbir şey ilan edilmeden banka hesabından para çıktıysa ya da şirket Québec'teyse durum basit değildir. Bu durumlarda kayıtları, her ödemenin gerçekte ne olduğu belirler; bu yüzden T5 verildikten sonra değil, kaydı işlemeden önce muhasebe kayıtlarını inceletin. Kayıttan önce şunları toplayın:

• Tarihi, tutarı, hisse sınıfını ve nitelikli olup olmadığını gösteren imzalı karar
• Her ödemeyi gösteren banka hesap özetleri
• Hissedar hesabı defteri
• Geçen yılın kapanış dağıtılmamış kârları
• Hisse defteri ve T5 veya taslağı

Temettü banka hesabından ödendiğinde kayıt nedir?

Temettü çek veya havale ile ödendiğinde ödenecek temettülere borç, bankaya alacak yazın. Ödeme yükümlülüğü kapatır. Dağıtılmamış kârlar ilan anında zaten azaltılmıştır; bu yüzden dağıtılmamış kârlara tekrar borç yazmak temettüyü iki kez saymak olur.

Her banka çekimini bir kararla eşleştirin. Karar varsa çekimi banka akışında (bank feed) bir gidere veya çekim hesabına değil, ödenecek temettülere sınıflandırın; karar yoksa aşağıdaki “Hiçbir temettü ilan edilmeden para bankadan çıktıysa ne olur?” bölümüne bakın. Zaten gider veya çekim olarak işlenmiş ödemeler, adı değiştirilmeden önce bir kararla karşılaştırılmalıdır. Temettü parça parça ödenirse ödenecek temettüler, ödenmemiş bakiyeyi tutar.

Hissedar hesabıma alacak yazarak ödenen temettüyü nasıl kaydederim?

Şirket nakit ödemek yerine sahibin hesabına alacak yazarsa ödenecek temettülere borç, hissedara borçlara alacak yazın. Yükümlülük ödenecek temettülerden hissedar hesabına geçer: şirket parayı hâlâ borçludur, şimdi hesaptaki bir bakiye olarak sahibe; ve bankadan nakit çıkmaz.

Bunun bakiyeye etkisi, hesabın hangi yönde olduğuna bağlıdır:

• Şirket size zaten borçluydu veya hesap sıfırdaydı: alacak, size borçlu olunan bakiyeyi artırır.
• Siz şirkete borçluydunuz: temettü krediyi öder. Borçlu olduğunuz tutar kadar hissedardan alacaklara alacak yazın ki bu bakiye kapansın; yalnızca kalan için hissedara borçlara alacak yazın. CRA, bir hissedar kredisinin bir temettüyle mahsup edilerek ödenmesini kabul eder (folio S3-F1-C1, para 1.82).

Bir hissedar hesabına yapılan alacak kaydı temettü ödemesiyse, CRA alınan tutarın alacak yazılan tutar olduğunu söyler (folio S3-F2-C2, para 2.25). Alacak kaydının ödeme sayılıp sayılmadığı ayrı bir sorudur. Temettü iadesine ilişkin arşivlenmiş bir CRA bülteni, hissedar tutarı istediği zaman çekebilmedikçe salt alacak kaydının ödeme olmadığını, hissedarın borcunun mahsup edilmesinin ise ödeme olduğunu söyler (IT-243R4, para 5). Bu bülten arşivlenmiştir ve temettü iadesi için yazılmıştır; bu yüzden T5 yılını tek başına belirlemez. Sahip alacak kaydından çekim yapamıyorsa, temettünün ödenip ödenmediği ve hangi yılda ödendiği, T5 verilmeden önce çözülmesi gereken bir sorudur.

Hesabın hangi yönde olması gerektiği ve borçlu olduğunuz bakiyenin nasıl kapatılacağı hissedar kredisi hesabı rehberinde anlatılır.

İlan edilen, ödenecek ve ödenen: muhasebe kayıtlarına hangi tarih ve hangi tutar girer?

İlan tarihi ve ödeme tarihi kendi kaydını alır; tutar, artırılmış bir rakam değil, kararda yazan nakit temettü tutarıdır.

T5, nakit temettüye vergilendirilebilir tutara ulaşmak için bir artırım (gross-up) ekler; bu, nakit temettüye eklenen bir yüzdedir (nitelikli olmayan temettüde %15, nitelikli temettüde %38). Bu rakam belgeye ve kişisel beyannameye aittir, şirketin muhasebe kayıtlarına değil (T5 rehberi).

Temettü aynı gün ilan edilip ödenirse iki kayıt tek olarak işlenebilir: dağıtılmamış kârlara (ilan edilen temettüler) borç, bankaya alacak. Ödenecek temettüler her iki durumda da günü sıfırla kapatır.

Mali yıl sonundan önce ilan edilip sonra ödenen temettü, önceki yılın ilan edilen temettülerine aittir ve o yıl sonu bilançosunda ödenecek temettülerde durur. Ödeme sonraki yılda kaydedilir; yıl sonundan sonra ilan edilen temettü ise sonraki yılın kaydıdır. Vergilendirilebilir temettü, alıcının gelirine alındığı yılda dahil edilir (folio S3-F2-C2, para 2.28); bu yüzden muhasebe kayıtları ile T5 farklı yıllara düşebilir. Bkz. yıl sonundan önce veya sonra temettü.

Temettü nerede görünür: ödenecek temettüler, dağıtılmamış kârlar ve GIFI kodları?

İlan edilen temettü iki yerde görünür: dağıtılmamış kâr devir tablosunda ilan edilen temettüler olarak ve ödenene kadar kısa vadeli yükümlülükler arasında ödenecek temettüler olarak. CRA'nın RC4088 belgesi, şirketin T2 mali tablo çizelgeleri için kullandığı kodları listeler.

Devir tablosu şöyle işler: başlangıç (3660), artı net gelir (3680), eksi ilan edilen temettüler (3700), artı veya eksi önceki dönem düzeltmeleri (3720) veya diğer kalemler (3740), eşittir bitiş bakiyesi (3849). Net gelir ve temettüler ayrı satırlardır; bu yüzden temettü net geliri azaltmaz.

Nitelikli ve nitelikli olmayan temettüleri T5 ile tutacak şekilde nasıl kaydederim?

Nitelikli temettü (eligible dividend), şirketin belirlediği ve bireysel hissedara artırılmış bir temettü vergi kredisi sağlayan vergilendirilebilir temettüdür; diğer tüm vergilendirilebilir temettüler nitelikli olmayandır. Şirket bunu, ödeme sırasında hissedara yazılı bildirimle belirler (folio S3-F2-C2, paras 2.7, 2.53 and 2.58; CRA: belirleme). Nakit temettüyü her iki tür için aynı şekilde kaydedin ve türü karara ve deftere yazın. Tür, tutarın T5'in hangi kutularına gireceğini belirler, hangi hesapların kullanılacağını değil. T5, nitelikli temettü dışındaki bir temettünün fiili tutarı için 10. kutuyu, nitelikli temettünün fiili tutarı için 24. kutuyu kullanır (T5 rehberi).

İlan edilen temettüleri defterde türe göre tutun; böylece her takvim yılında türe göre ödenen tutar T5 kutularıyla tutar. Tür, alışkanlıktan değil karardan gelmelidir: bir temettünün nitelikli olarak belirlenip belirlenemeyeceği ve aşırı belirlemenin neye mal olacağı bir vergi sorusudur. Bkz. temettü geliri ne kadar vergisizdir.

Yıl sonunda temettü, T5 ve dağıtılmamış kârlar nelerle uyuşmalıdır?

Beş kontrol muhasebe kayıtlarını T5 ile eşleştirir. Bunları şu sırayla yapın.

T5 belgesi şu tarihe kadar verilmelidir: temettü yılından sonraki Şubat'ın son günü (CRA: T5 son tarihi). CRA, bir şirket Kanada mukimine temettü ödediğinde T5 ister; yılın bir alıcıya toplamı $50 altındaysa istisna vardır (CRA: T5 ne zaman hazırlanır).

Toplamlar haklı nedenlerle farklı olabilir. Muhasebe kayıtları mali yılı, T5 ise takvim yılını izler. İlan edilmiş ve henüz ödenmemiş bir temettü muhasebe kayıtlarındadır, ancak o yılın T5'inde yoktur. T2 üçüncü bir rakam kullanır: özel bir şirketin temettü iadesi, ilan edilen değil mali yılında ödenen vergilendirilebilir temettülere dayanır (Income Tax Act, alt madde 129(1)); bu yüzden o toplamı da tutun. Sermaye temettüleri, CRA'nın T5 gerektirmeyen ödemeler listesindedir (T5 rehberi); bir sermaye temettüsü, hissedar için yalnızca şirket ödenebilir hale geldiği anda (veya bir kısmı ödenirse ilk ödeme gününde, hangisi önceyse) Form T2054 ile seçim yaparsa ve yalnızca sermaye temettü hesabı tutarına kadar vergilendirilmez (subsection 83(2)). T5 muhasebe kayıtlarındaki ödenen temettülerden yüksekse ve zamanlama bunu açıklamıyorsa, bir ödeme kaydedilmemiş veya kredi, maaş ya da gider gibi başka bir şey olarak işlenmiş olabilir. Eksik veya geç belgeler için bkz. geç çalışan ve temettü belgeleri. Kapanışın geri kalanı için bkz. yıl sonu kontrol listesi.

Hiçbir temettü ilan edilmeden para bankadan çıktıysa ne olur?

İlan olmadan çekilen para otomatik olarak temettü, kredi veya maaş değildir; bunların hiçbiri değilse vergilendirilebilir bir hissedar menfaati olabilir (Income Tax Act, alt madde 15(1)). CRA etikete veya muhasebe kaydına değil, işlemin özüne bakar (folio S3-F1-C1, paras 1.13 and 1.14; folio S3-F2-C2, para 2.17).

1. Bu netleşene kadar çekimi tutmanın yaygın bir yolu hissedardan alacaklardır.
2. Şirketin kendi kanunu ve hisse şartları uyarınca şu anda usulüne uygun temettü ilan edip edemeyeceğini kontrol edin. İlan bugünün tarihini taşır; kararı asla geriye dönük tarihlemeyin.
3. Şirket bir temettü ilan ederse (dağıtılmamış kârlara borç, ödenecek temettülere alacak), temettü bakiyeye mahsup edilebilir: ödenecek temettülere borç, hissedardan alacaklara alacak. CRA'nın kendi örneği bir temettü ilan eder ve bunu ödenmemiş bir hissedar kredisine mahsup eder (folio S3-F1-C1, example 6).
4. Zamana dikkat edin. Kredi kuralı, bir dizi kredi ve geri ödemenin parçası değilse kredinin verildiği şirket vergi yılının bitiminden bir yıl sonra içinde yapılan geri ödemeyi bağışlar.

Vergilendirilebilir bir hissedar kredisinin bulunup bulunmadığı hissedar kredileri rehberindedir. Geçmiş çekimlerin temettü, kredi, maaş veya hissedar menfaati olup olmadığını söyleyemiyorsanız ya da birkaç yıl söz konusuysa kaydı işlemeden önce muhasebe desteği alın.

Dağıtılmamış kârlar temettüyü karşılamıyorsa ne olur?

Kayıt aynıdır ve borç, dağıtılmamış kârları sıfırın altına indirebilir; bilanço bunu açık (deficit) olarak gösterir. Temettüye izin verilip verilmediği, şirketin kurulduğu kanuna bağlı bir şirket hukuku sorusudur.

Her iki test de dağıtılmamış kârlar cinsinden ifade edilmez. Ontario ve diğer eyaletlerin kendi testleri vardır; Ontario'nunki temettü ilan etme ve ödeme rehberinde karşılaştırılır. Geçerli testi karşılamayabilecek bir temettü, ilan edilmeden önce bir avukatın veya CPA'nın incelemesine ihtiyaç duyar; muhasebe kaydı bunu düzeltmez. Testi karşılamayan temettüye oy veren veya onay veren yönetim kurulu üyeleri, onu şirkete geri vermekten müştereken ve müteselsilen sorumludur ve talep, karardan itibaren 2 yıl içinde başlamalıdır (CBCA 118. madde; British Columbia section 154). Bkz. negatif dağıtılmamış kârlarla temettü.

Örnek

Tüm tutarlar Kanada dolarıdır ve açıklayıcıdır.

İlan edilip çekle ödenen

Yönetim kurulu C$30.000 ilan eder ve aynı gün öder.

• 1. kayıt: dağıtılmamış kârlara (ilan edilen temettüler) C$30.000 borç, ödenecek temettülere C$30.000 alacak.
• 2. kayıt: ödenecek temettülere C$30.000 borç, bankaya C$30.000 alacak.

Ödenecek temettüler sıfırda biter, ilan edilen temettüler C$30.000 gösterir ve net gelir değişmez.

Sahibin hesabına alacak yazılarak ödenen

Yönetim kurulu C$20.000 ilan eder ve nakit ödemek yerine sahibin hesabına alacak yazar. Hesap borçluydu: sahip şirkete C$5.000 borçluydu.

• 1. kayıt: dağıtılmamış kârlara (ilan edilen temettüler) C$20.000 borç, ödenecek temettülere C$20.000 alacak.
• 2. kayıt: ödenecek temettülere C$20.000 borç, hissedardan alacaklara C$5.000 alacak, hissedara borçlara C$15.000 alacak.

C$5.000'lık kredi kapanır. Şirket artık sahibe C$15.000 borçludur ve bankadan nakit çıkmamıştır. Krediye mahsup edilen C$5.000 bir ödemedir; C$15.000'lık alacak kaydı da ödeme sayılırsa (yukarıya bakın), sahibin T5'i C$20.000'ın tamamını gösterir.

Yıl sonuna yayılan iki temettü

31 Aralık yıl sonlu bir şirket 1 Mart'ta C$10.000 ilan eder ve öder. 20 Aralık'ta 10 Ocak'ta ödenecek bir C$10.000 daha ilan eder.

• 1. yıl: ilan edilen temettüler C$20.000'dir. 31 Aralık bilançosunda ödenecek temettüler C$10.000'dir. Yılın T5'i ödenen C$10.000'ı gösterir.
• 2. yıl: Ocak ödemesi ödenecek temettülere borç, bankaya alacak yazar. Bunun için ilan edilen temettülere bir şey eklenmez. Ödeme genellikle o yılın T5'inde bildirilir.

İkisi de 1. yılda ödenmiş olsaydı T5, ilan edilen temettülerle aynı olan C$20.000'ın tamamını gösterirdi.

Sizin durumunuz farklı mı?

• Hissedar hesabınız temettülerden sonra tutmuyor veya bakiyesi size borçlu ile sizin borçlu olduğunuz arasında gidip geliyor: her kayıt gerçekte ne olduğuna göre ayrıştırılmalı, sonra hesap yeniden düzenlenmelidir. Bkz. hissedar kredisi hesabı rehberi ve hesabı yeniden düzenlemek için destek alın.
• Hiçbir şey ilan edilmeden para bankadan çıktı: bunun temettü, kredi, maaş veya hissedar menfaati olup olmadığı ve kayıtların nasıl yeniden düzenleneceği, T5 ve T2'nin ne göstereceğini değiştirir. Bkz. hissedar kredileri ve muhasebe desteği alın.
• Birden fazla hissedar veya hisse sınıfı var: bir sınıftaki temettüler payla orantılıdır; bu yüzden eşit olmayan tutarlar için önce doğru hisse şartları gerekir ve geçmiş eşit olmayan ödemelerin yeniden düzenlenmesi gerekebilir. Bkz. farklı tutarlar alan hissedarlar ve geçmiş kayıtları inceletin.
• Dağıtılmamış kârlar az veya negatif: bkz. negatif dağıtılmamış kârlarla temettü. Bir temettü yasal testin aksine zaten ödenmiş olabilirse kaydı işlemeden önce muhasebe desteği alın.
• Yıllardır temettüler hiç kaydedilmedi veya T5'ler hiç verilmedi: bkz. geciken muhasebe kayıtlarını tamamlama ve muhasebe kayıtlarını güncelleştirin.
• Şirketin CRA'ya vergi borcu var: şirketle bağımsız taraflar arası ilişkisi olmayan ve temettü alan bir hissedar, aldığı tutara kadar bu vergiden sorumlu olabilir ve CRA her zaman tarh edebilir (madde 160). Bkz. temettü ödedikten sonra vergi borcu ve şirket vergisi desteği alın.
• Temettü üzerindeki kişisel vergiyi öğrenmek istiyorsunuz: bkz. şirketinizden alınan temettülerin vergisi.
• Temettü ödendiğinde veya alacak yazıldığında bir hissedar Kanada mukimi değil: bu T5'e değil, NR4'e girer. Şirket Kanada vergisini stopaj olarak kesmelidir (anlaşma indirimi öncesi %25) ve kesmezse vergiyi kendisi öder (madde 215); bu yüzden kayıtlar ve belgeler farklıdır. Bkz. Kanada şirketinin mukim olmayan sahipleri ve sınır ötesi vergi desteği alın.
• Şirket Québec'te veya sahip orada yaşıyor: Québec'in bu sayfanın kapsamadığı kendi kuralları vardır. Kayıtları işlemeden önce kontrol ettirin.