QSBS và công ty con ở nước ngoài: tài sản, IP, nhân sự

QSBS có yêu cầu phải hoạt động tại Hoa Kỳ không?

Không. Section 1202 xét công ty phát hành được thành lập ở đâu, không xét công ty hoạt động ở đâu: công ty phát hành phải là C corporation trong nước Hoa Kỳ (1202(d)(1) và (e)(4)). Luật không đòi hỏi nhân viên, tài sản hay khách hàng tại Hoa Kỳ. Cũng chưa có quy định hay hướng dẫn đã công bố nào của IRS nói về hoạt động ở nước ngoài theo section 1202, nên câu trả lời dựa vào văn bản luật và sự im lặng của luật.

Công ty con ở nước ngoài làm thay đổi ba điều mà công ty phải làm đúng:

• Tổng tài sản. Công ty mẹ và mọi công ty con mà công ty mẹ sở hữu trên 50% dùng chung một giới hạn: $75.000.000 đối với cổ phiếu phát hành sau ngày 4 tháng 7 năm 2025, $50.000.000 đối với cổ phiếu phát hành trước đó.
• Hoạt động kinh doanh tích cực. Ít nhất 80% giá trị tài sản phải được dùng trong một ngành kinh doanh đủ điều kiện. Công ty con mà công ty mẹ sở hữu trên 50% được xem xuyên qua, nên tài sản và công việc của công ty con được tính.
• Cổ phiếu danh mục đầu tư. Phần sở hữu từ 50% trở xuống không được xem xuyên qua. Cổ phiếu của các công ty như vậy chỉ được chiếm tối đa 10% giá trị tài sản ròng.

Điều khiến một trường hợp không còn đơn giản: flip một startup nước ngoài sang công ty mẹ mới tại Hoa Kỳ, IP đã chuyển ra nước ngoài, công ty con chỉ sở hữu một phần, hoặc tổng tài sản gần sát giới hạn. Hãy chuẩn bị sơ đồ cơ cấu sở hữu có tỷ lệ phần trăm, bảng cân đối kế toán của từng pháp nhân tại mỗi lần phát hành cổ phần, và hồ sơ chuyển giao IP.

Về các điều kiện đối với công ty nói chung và thư xác nhận, xem loại trừ lãi từ cổ phiếu doanh nghiệp nhỏ dành cho startup. Cổ phần của từng cổ đông có đủ điều kiện hay không, và được loại trừ bao nhiêu, nằm trong QSBS dành cho nhà sáng lập và nhân viên giai đoạn đầu.

Công ty Delaware có công ty con ở nước ngoài có thể phát hành QSBS không?

Có, nếu công ty mẹ Delaware là bên phát hành và đáp ứng các điều kiện đối với công ty. Chỉ cổ phần của công ty mẹ mới có thể là cổ phiếu doanh nghiệp nhỏ đủ tiêu chuẩn (QSBS); cổ phần của công ty con nước ngoài thì không bao giờ, vì đó không phải công ty trong nước Hoa Kỳ (1202(d)(1)). Nhà đầu tư mua trực tiếp cổ phần của công ty con không được hưởng lợi ích theo section 1202 đối với số cổ phần đó.

Quy tắc look-through xử lý thế nào khi công ty mẹ sở hữu trên một nửa công ty con ở nước ngoài?

Công ty mẹ bỏ qua cổ phần mình nắm giữ trong công ty con và các khoản cho công ty con vay, và được coi như sở hữu phần tài sản tương ứng và thực hiện phần hoạt động tương ứng của công ty con (1202(e)(5)(A)). Một công ty là công ty con nếu công ty mẹ sở hữu trên 50% quyền biểu quyết hoặc trên 50% giá trị cổ phần của công ty đó (1202(e)(5)(C)).

Vì vậy, máy tính xách tay, máy chủ, tiền mặt và IP của công ty con do công ty mẹ sở hữu toàn bộ được kiểm tra như thể công ty mẹ nắm giữ. Với công ty con chỉ sở hữu một phần, điều kiện hoạt động kinh doanh tích cực chỉ tính phần tài sản và hoạt động tương ứng với tỷ lệ sở hữu của công ty mẹ.

Quy tắc look-through có tác động hai chiều. Nếu công ty con điều hành một ngành mà section 1202 loại trừ, chẳng hạn tư vấn hoặc dịch vụ tài chính bán cho khách hàng bên ngoài, thì công ty mẹ bị coi là thực hiện phần hoạt động đó theo tỷ lệ sở hữu (1202(e)(3)).

Nếu công ty mẹ sở hữu một nửa hoặc ít hơn công ty ở nước ngoài thì sao?

Phần sở hữu từ 50% trở xuống không phải là công ty con. Công ty mẹ chỉ nắm cổ phiếu, không nắm tài sản, và cổ phiếu đó được kiểm tra theo quy tắc cổ phiếu danh mục đầu tư: công ty mẹ không đạt điều kiện hoạt động kinh doanh tích cực trong mọi giai đoạn mà hơn 10% giá trị tài sản trừ nợ phải trả là cổ phiếu hoặc chứng khoán của các công ty không phải công ty con của mình, không kể tài sản là vốn lưu động (1202(e)(5)(B)).

Đúng một nửa không được tính là công ty con; luật ghi "more than" (trên). Liên doanh sở hữu ngang nhau với đối tác địa phương thuộc quy tắc cổ phiếu danh mục đầu tư.

Tiền mặt và thiết bị của công ty con ở nước ngoài có được tính vào giới hạn tổng tài sản không?

Có, nếu công ty mẹ sở hữu trên 50% công ty con đó. Mọi công ty trong cùng một nhóm công ty mẹ–công ty con chịu sự kiểm soát chung được coi là một công ty khi kiểm tra tổng tài sản (1202(d)(3)). Nhóm này theo section 1563(a)(1) nhưng dùng ngưỡng sở hữu thấp hơn, tức trên 50%. Section 1202 không vay mượn quy tắc 1563(b) loại một số công ty nước ngoài ra khỏi nhóm, nên công ty con nước ngoài nhìn chung được tính; chưa có hướng dẫn nào của IRS nói khác.

Tổng tài sản là tiền mặt cộng với giá gốc tính thuế (adjusted basis) của tài sản khác (1202(d)(2)). Cả nhóm phải luôn ở mức bằng hoặc thấp hơn giới hạn vào mọi thời điểm trước khi phát hành và ngay sau khi phát hành, có tính cả số tiền đợt phát hành mang vào.

3 điểm luật để ngỏ và chưa có hướng dẫn đã công bố của IRS: cách loại trừ các khoản vay giữa các công ty và cổ phần công ty mẹ nắm trong công ty con để không tính hai lần; công ty con chưa sở hữu toàn bộ được tính đủ hay chỉ một phần; và dùng tỷ giá hối đoái nào để quy đổi tiền mặt và giá gốc của công ty con sang đô la. Hãy thống nhất ba điểm này với CPA trước vòng gọi vốn và dùng cùng một phương pháp mọi lần.

Phần lớn kỹ sư và công việc ở nước ngoài thì có vấn đề không?

Theo văn bản luật thì không. Điều kiện hoạt động kinh doanh tích cực xét tài sản được dùng như thế nào, không xét ở đâu (1202(e)(1)). Tài sản dùng cho nghiên cứu và thử nghiệm, hoặc cho hoạt động khởi sự một ngành kinh doanh đủ điều kiện trong tương lai, được tính là tích cực ngay cả khi công ty chưa có doanh thu (1202(e)(2)). Đối với khoản chi trong các năm thuế bắt đầu sau năm 2024, quy tắc này nêu cả nghiên cứu ở nước ngoài theo section 174 lẫn nghiên cứu trong nước theo section 174A (Public Law 119-21, section 70302).

Điều quan trọng là loại công việc. Xây dựng sản phẩm của chính công ty nhìn chung là ngành kinh doanh đủ điều kiện. Bán giờ làm kỹ thuật hoặc tư vấn cho người khác thuộc nhóm ngành bị loại trừ, dù làm ở đâu.

Làm việc ở nước ngoài vẫn có những chi phí nằm ngoài section 1202. Nên thuê qua employer of record, nhà thầu hay công ty con được trình bày trong thuê nhân viên ở nước ngoài cho startup Hoa Kỳ. Khoản khấu trừ cho chi phí nghiên cứu trả ở nước ngoài nằm trong khấu trừ chi phí phát triển phần mềm thực hiện ở nước ngoài.

Nếu IP nằm trong công ty con ở nước ngoài, hoặc được chuyển sang đó thì sao?

IP do công ty con mà công ty mẹ sở hữu trên 50% nắm giữ được tính là phần tài sản tương ứng của công ty mẹ. Nếu được dùng trong hoạt động kinh doanh, đó là tài sản tích cực theo quy tắc look-through (1202(e)(5)(A)).

Rủi ro nằm ở quyền sở hữu, không phải vị trí. Nếu sau này tỷ lệ sở hữu của công ty mẹ giảm xuống còn 50% hoặc thấp hơn, ví dụ vì nhà đầu tư địa phương mua cổ phần của công ty con, thì IP không còn được xem xuyên qua. Khi đó công ty mẹ chỉ nắm cổ phiếu, và áp dụng giới hạn cổ phiếu danh mục đầu tư.

Chuyển IP từ công ty mẹ Hoa Kỳ sang công ty con ở nước ngoài có thuế Hoa Kỳ riêng: theo section 367(d), việc chuyển tài sản vô hình cho công ty nước ngoài trong một giao dịch trao đổi hoãn thuế được coi là bán, tính trên các khoản thanh toán phụ thuộc vào việc sử dụng IP, nhận mỗi năm trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của IP. Hãy lên kế hoạch cho việc chuyển này trước khi thực hiện.

Cổ phần nhận được từ việc flip sang công ty mẹ Delaware có được tính là QSBS phát hành lần đầu không?

Hiểu theo đúng chữ, cổ phần mà nhà sáng lập nhận được trong một lần flip để đổi lấy cổ phần của công ty nước ngoài thì không đủ điều kiện. Section 1202 tính cổ phiếu có được từ lần phát hành đầu tiên (original issue) để đổi lấy tiền, dịch vụ hoặc tài sản, "not including stock" (không kể cổ phiếu) (1202(c)(1)(B)). Hoán đổi cổ phần lấy cổ phần là đổi cổ phiếu lấy cổ phiếu.

Quy định giảm nhẹ cho việc hoán đổi cổ phiếu tại 1202(h)(4) chỉ áp dụng khi cổ phần đem đổi vốn đã là cổ phiếu doanh nghiệp nhỏ đủ tiêu chuẩn. Cổ phần của công ty nước ngoài thì không thể là như vậy. Chưa có hướng dẫn đã công bố nào của IRS về việc flip theo section 1202, nên cần chuyên gia đánh giá cấu trúc và cách hiểu trước khi chốt giao dịch.

Việc chuyển công ty nước ngoài sang Delaware theo hình thức continuance cũng không rõ hơn: cổ phần của công ty đó được phát hành khi nó còn là công ty nước ngoài (1202(c)(1)(A) và (d)(1)).

Có hai điểm rõ hơn:

• Cổ phần phát hành sau đó. Cổ phiếu mà công ty mẹ Delaware phát hành sau khi flip để đổi lấy tiền mặt hoặc dịch vụ có thể đủ điều kiện, nếu các điều kiện đối với công ty được đáp ứng tại thời điểm phát hành.
• Tài sản, không phải cổ phiếu. Khi ai đó chuyển một tài sản không phải tiền hay cổ phiếu để đổi lấy cổ phần mới, chẳng hạn tài sản hoặc IP của một doanh nghiệp, section 1202 coi cổ phần được mua vào ngày đó với giá gốc tính thuế ít nhất bằng giá trị thị trường hợp lý của tài sản (1202(i)(1)). Giá trị đó cũng được tính vào tổng tài sản theo giá trị thị trường hợp lý (1202(d)(2)(B)). Section 1202(i) không áp dụng cho việc hoán đổi cổ phần.

Thuế của chính việc flip, tại cả hai nước, nằm trong chuyển một startup Canada sang công ty mẹ Delaware.

Luật sư của nhà đầu tư dẫn đầu sẽ yêu cầu công ty xác nhận những gì?

Luật sư soạn một điều khoản cam kết rằng cổ phần là cổ phiếu doanh nghiệp nhỏ đủ tiêu chuẩn tại thời điểm phát hành, và có thể thêm cam kết cố gắng giữ tư cách đó. CPA của công ty cung cấp số liệu cho điều khoản này. Khi có công ty con ở nước ngoài, hãy chuẩn bị cho các điểm sau:

Các cam kết thuế khác trong hợp đồng mua bán được trình bày trong cam kết về thuế và phụ lục công bố thông tin.

Hồ sơ nào chứng minh câu trả lời mỗi năm?

Hãy lưu một bộ hồ sơ có ghi ngày cho mỗi lần phát hành cổ phần và mỗi cuối năm. Điều kiện hoạt động kinh doanh tích cực phải được đáp ứng trong gần như toàn bộ thời gian nắm giữ của mỗi cổ đông (1202(c)(2)(A)), nên kiểm tra một lần lúc chốt giao dịch là chưa đủ.

• Sơ đồ cơ cấu sở hữu ghi quốc gia, tỷ lệ quyền biểu quyết và giá trị sở hữu của từng pháp nhân, cùng mọi thay đổi về sở hữu.
• Bảng cân đối kế toán của từng pháp nhân tại mỗi lần phát hành, theo giá gốc tính thuế Hoa Kỳ, bằng đô la, ghi rõ tỷ giá hối đoái đã dùng.
• Danh sách mục đích sử dụng tài sản: tài sản của từng pháp nhân dùng vào việc gì, và khoản nào là tiền mặt giữ làm vốn lưu động hoặc cho nghiên cứu.
• Hợp đồng chuyển giao IP từ nhà sáng lập, nhân viên và nhà thầu ở mọi quốc gia, cùng mọi giấy phép hoặc chuyển giao IP giữa các công ty trong nhóm.
• Form 5471 của công ty mẹ cho từng công ty con nước ngoài do công ty mẹ kiểm soát. Bảng cân đối Schedule F trong form này được lập bằng đô la Hoa Kỳ, nhìn chung quy đổi theo quy tắc US GAAP (hướng dẫn của IRS), nên có thể không khớp với số liệu giá gốc tính thuế mà kiểm tra tổng tài sản dùng. Cách nộp form này được trình bày trong công ty mẹ Hoa Kỳ của công ty hoạt động ở nước ngoài.

Ví dụ

Mọi số tiền tính bằng đô la Hoa Kỳ và chỉ mang tính minh họa.

Công ty mẹ Delaware có công ty con tại Ấn Độ do công ty mẹ sở hữu toàn bộ

Công ty mẹ, thành lập cách đây tám tháng, có $3.000.000 tiền mặt. Công ty con tại Ấn Độ có máy tính xách tay và máy chủ với giá gốc tính thuế $400.000, do các kỹ sư xây dựng sản phẩm sử dụng. Tổng tài sản của nhóm là $3.400.000, dưới giới hạn. Nhờ quy tắc look-through, máy chủ và máy tính xách tay là tài sản tích cực của công ty mẹ, và tiền mặt được tính là tích cực nếu giữ làm vốn lưu động hoặc cho nhu cầu nghiên cứu. Quốc gia và nơi làm việc của đội ngũ không làm thay đổi kết quả. Khi công ty được hai năm tuổi, theo quy tắc vốn lưu động này chỉ tối đa 50% tài sản được tính là tích cực; với tiền mặt chiếm khoảng 88% tài sản, kiểm tra 80% sẽ không đạt trừ khi đưa thêm tiền vào hoạt động.

Công ty mẹ sở hữu 40% một công ty liên kết ở nước ngoài

Phần sở hữu 40% của công ty mẹ có giá trị $2.000.000. Các tài sản khác trị giá $8.000.000 và công ty không có nợ phải trả. Phần sở hữu này không phải công ty con, nên là cổ phiếu danh mục đầu tư: $2.000.000 là 20% của $10.000.000 tài sản ròng, vượt giới hạn 10%. Công ty mẹ không đạt điều kiện hoạt động kinh doanh tích cực chừng nào tình trạng này còn kéo dài. Nâng tỷ lệ sở hữu lên trên 50%, hoặc giảm giá trị xuống còn 10% tài sản ròng trở xuống, sẽ thay đổi kết quả.

Nhà sáng lập người Canada flip sang công ty mẹ Delaware mới

Hai nhà sáng lập đổi toàn bộ cổ phần công ty Canada lấy cổ phần phổ thông của công ty mẹ Delaware mới. Hiểu theo đúng chữ, cổ phần Delaware đó được nhận để đổi lấy cổ phiếu, nên không phải QSBS, và section 1202(i) không đặt giá gốc cho chúng. Sáu tháng sau, công ty mẹ bán cổ phần ưu đãi cho nhà đầu tư với giá $5.000.000 tiền mặt. Số cổ phần này có thể đủ điều kiện nếu tổng tài sản của nhóm, kể cả công ty con tại Canada, vẫn dưới giới hạn trước và ngay sau đợt bán, và các điều kiện khác đối với công ty được đáp ứng.

Trường hợp của bạn khác thì sao?

• Các điều kiện đối với công ty nói chung, hoặc thư xác nhận: xem loại trừ lãi từ cổ phiếu doanh nghiệp nhỏ dành cho startup.
• Cổ phần của bạn có đủ điều kiện hay không, và các mốc nắm giữ: xem QSBS dành cho nhà sáng lập và nhân viên giai đoạn đầu.
• Form 5471 và thuế Hoa Kỳ đối với thu nhập của công ty con: xem công ty mẹ Hoa Kỳ của công ty hoạt động ở nước ngoài.
• Việc flip còn đang lên kế hoạch, hoặc bạn cần biết thuế của nó ở cả hai nước: xem chuyển một startup Canada sang công ty mẹ Delaware.
• Chọn employer of record, nhà thầu hay công ty con ở nước ngoài: xem thuê nhân viên ở nước ngoài cho startup Hoa Kỳ.
• Nhà đầu tư nước ngoài tham gia vòng gọi vốn: xem nhà đầu tư nước ngoài trong vòng gọi vốn của startup.
• Tổng tài sản gần sát giới hạn, IP đã chuyển ra nước ngoài, công ty con sở hữu một phần hoặc cổ phần flip trên bảng cơ cấu cổ phần: cần có số liệu và đánh giá trước khi ký cam kết với luật sư của nhà đầu tư; xem dịch vụ thuế cho startup.