Phân phối tiền khi startup đóng cửa: trả lại cho nhà đầu tư

Đóng cửa startup thì trả tiền lại cho nhà đầu tư thế nào?

Hãy trả hoặc dự phòng tiền cho chủ nợ và thuế trước. Chỉ phần còn lại mới chia cho người giữ SAFE, cổ phần ưu đãi và cổ phần phổ thông, theo thứ tự mà điều lệ và các SAFE quy định. Theo luật Delaware, section 281, công ty đã giải thể phải trả hoặc dự phòng cho các khoản đòi nợ đã biết, đang chờ giải quyết và có khả năng phát sinh, rồi mới được phân phối "tài sản còn lại" cho cổ đông.

Thuế đi theo hai hướng:

• Công ty nộp thuế công ty trên khoản lãi khi bán hoặc phân phối tài sản, theo mức 21% ở cấp liên bang, sau khi trừ các khoản lỗ chuyển sang năm sau.
• Mỗi cổ đông coi khoản tiền nhận được là tiền trả cho cổ phần của mình (26 U.S.C. 331): chưa chịu thuế cho đến khi thu hồi hết giá gốc tính thuế (basis, thường là số tiền đã bỏ ra), sau đó là lãi vốn; khoản lỗ vốn chỉ được ghi nhận khi nhận khoản thanh toán cuối cùng.

Việc đóng cửa sẽ không đơn giản nếu công ty đã bán tài sản có lãi, SAFE chưa chuyển đổi, có người giữ cổ phần sống ở nước ngoài, tiền được trả trong hơn một năm, hoặc tài sản như mã nguồn hay tên miền được chuyển cho người giữ cổ phần thay vì tiền mặt. Mỗi tình huống này đều làm thay đổi hồ sơ phải nộp hoặc kết quả thuế.

Hãy chuẩn bị: bảng cơ cấu cổ phần (cap table), mọi SAFE và giấy nợ, điều khoản thanh lý trong điều lệ, bảng cân đối kế toán cuối cùng, bảng kê các khoản lỗ chuyển sang năm sau, Form W-9 hoặc W-8 của từng người giữ cổ phần, cùng các nghị quyết của hội đồng quản trị và của cổ đông.

Ai được trả trước: chủ nợ, người giữ SAFE, cổ phần ưu đãi hay cổ phần phổ thông?

Theo luật, chủ nợ và thuế được trả trước; sau đó, tài liệu của chính công ty quyết định. Quyền ưu tiên thanh lý trong điều lệ thường trả cho người giữ cổ phần ưu đãi trước cổ phần phổ thông. SAFE có thể có điều khoản giải thể, trả cho người giữ SAFE số tiền họ đã mua trước cổ phần phổ thông; hãy đọc kỹ từng SAFE, vì thứ hạng so với cổ phần ưu đãi khác nhau tùy văn bản. Việc áp dụng các điều khoản này là vấn đề pháp lý, nên hỏi luật sư của công ty.

Về các chấp thuận cần có và thứ tự nộp hồ sơ tại Delaware, xem giải thể công ty Delaware.

Công ty có bị đánh thuế khi bán mã nguồn, khách hàng hoặc tài sản khác trước khi đóng cửa không?

Có. C corporation bán tài sản phải nộp thuế trên khoản lãi, tức giá bán trừ giá gốc tính thuế của phần tài sản đã bán, theo mức 21%. Mã nguồn tự xây dựng và danh sách khách hàng thường có giá gốc rất thấp, nên phần lớn giá bán có thể là lãi.

Các khoản lỗ trước đây có thể bù vào khoản lãi, nhưng lỗ của các năm thuế bắt đầu sau năm 2017 chỉ được bù tối đa 80% thu nhập chịu thuế trong một năm (26 U.S.C. 172(a)). Các vòng gọi vốn cũng có thể đã kích hoạt giới hạn section 382 đối với lỗ cũ; xem lỗ hoạt động ròng của startup. Các tiểu bang đánh thuế khoản lãi theo quy định riêng. Khi bán cả một doanh nghiệp, công ty và bên mua đều phải đính kèm Form 8594 vào tờ khai để phân bổ giá bán cho từng loại tài sản (26 U.S.C. 1060). Hãy giữ lại tiền để nộp khoản thuế này trước khi trả cho người giữ cổ phần.

Tiền trả cho cổ đông là cổ tức hay là tiền trả cho cổ phần của họ?

Khi thanh lý toàn bộ công ty, đó là tiền trả cho cổ phần, không phải cổ tức. Section 331 coi các khoản này là tiền trả đầy đủ để đổi lấy cổ phần và không áp dụng quy định về cổ tức. Mỗi người giữ cổ phần so sánh số tiền nhận được với giá gốc tính thuế của cổ phần mình (26 CFR 1.331-1).

Một cái bẫy cần lưu ý: nếu doanh nghiệp, hoặc một phần của nó, chuyển sang một công ty khác, chẳng hạn công ty do chính những người đó sở hữu, 26 CFR 1.331-1(c) cảnh báo rằng việc thanh lý có thể bị coi là cổ tức hoặc là tái cơ cấu.

Người giữ SAFE chưa chuyển đổi nhận tiền thì chịu thuế thế nào?

Vấn đề này chưa được xác lập. Không có luật, quy định hay hướng dẫn đã công bố nào của IRS nói về SAFE, nên kết quả phụ thuộc vào cách SAFE được phân loại:

Theo cách nào thì người giữ SAFE cũng tính lãi hoặc lỗ dựa trên số tiền họ đã bỏ ra; thời điểm tính thuế, loại tờ khai công ty phát hành và việc có áp dụng quy định chỉ dành cho cổ phần hay không có thể khác nhau. Công ty nên chọn một cách xử lý, áp dụng cho mọi SAFE, và báo cho những người giữ SAFE trước khi nộp các tờ khai thông tin. Về cách SAFE được xử lý khi còn hiệu lực, xem SAFE và giấy nợ chuyển đổi.

Người giữ cổ phần ưu đãi và nhà sáng lập khai khoản nhận được thế nào?

Mỗi người khai lãi hoặc lỗ trên Form 8949 và Schedule D, là dài hạn nếu họ giữ cổ phần hơn một năm. Publication 550 quy định thời điểm tính:

• Các khoản nhận được trước hết làm giảm giá gốc tính thuế của người giữ cổ phần và chưa bị đánh thuế cho đến khi giá gốc về không; sau đó, mỗi khoản nhận được là lãi vốn.
• Khoản lỗ chỉ được khai sau khi nhận khoản phân phối thanh lý cuối cùng, và khai trong năm đó.
• Cổ phần mua vào những thời điểm khác nhau là các lô riêng; khoản nhận được được chia cho các lô theo số cổ phần.

Cá nhân được khấu trừ tối đa $3.000 lỗ vốn ròng vào thu nhập khác mỗi năm. Một phần lỗ của cá nhân trên cổ phiếu đủ điều kiện có thể được tính là lỗ thông thường theo section 1244, và nhà sáng lập có cổ phần phổ thông không nhận được gì có thể có khoản lỗ do cổ phần vô giá trị; khấu trừ cổ phần trong startup thất bại giải thích cả hai.

Người sở hữu từ 1% cổ phần của một công ty tư nhân trở lên phải đính kèm bản kê theo 26 CFR 1.331-1(d), trừ khi khoản chi trả thực hiện theo một nghị quyết nêu rõ thanh lý toàn bộ và công ty được thanh lý và giải thể hoàn toàn trong vòng một năm.

Công ty phải nộp gì: Form 966, Form 1099-DIV và Form 1120 cuối cùng?

Có ba hồ sơ liên bang cho việc thanh lý, cộng với các tờ khai khấu trừ thuế cho người giữ cổ phần ở nước ngoài.

Các khoản phân phối khi thanh lý chỉ ghi vào box 9 và box 10, không ghi vào các box cổ tức. Hồ sơ cuối cùng về tiền lương, nhà thầu và tiểu bang nằm trong đóng cửa công ty.

Nếu chúng tôi phân phối tài sản như mã nguồn hay tên miền thay vì tiền mặt thì sao?

Công ty bị tính thuế như thể đã bán tài sản đó cho người giữ cổ phần theo giá trị thị trường hợp lý (26 U.S.C. 336), nên việc chuyển một tên miền hay mã nguồn có giá trị có thể phát sinh thuế công ty mà không có tiền mặt để nộp. Người giữ cổ phần tính giá trị thị trường hợp lý của tài sản vào số tiền họ nhận được và lấy giá trị đó làm giá gốc tính thuế (26 U.S.C. 334(a)).

Hãy có một mức giá trị có căn cứ trước khi chuyển; giá trị này ghi vào box 10 của Form 1099-DIV. Khoản lỗ trên tài sản chuyển cho người giữ cổ phần có liên quan có thể bị không công nhận nếu khoản phân phối không theo tỷ lệ hoặc tài sản được góp vào công ty trong vòng năm năm (section 336(d)).

Nhà đầu tư ở nước ngoài thì có gì thay đổi?

Công ty phải quyết định việc khấu trừ thuế trước khi trả tiền. Công ty Hoa Kỳ phải khấu trừ trên toàn bộ khoản phân phối cho người giữ cổ phần nước ngoài, trừ khi công ty chọn coi phần trả để đổi lấy cổ phần là được miễn (26 CFR 1.1441-3(c)); khoản phân phối khi thanh lý thường thuộc diện ngoại lệ này, nhưng 30%, hoặc mức thấp hơn theo hiệp định, áp dụng cho phần không thuộc diện đó. Nếu công ty đang là, hoặc trong vòng năm năm gần đây (hay thời gian nắm giữ ngắn hơn của người giữ cổ phần) đã từng là công ty nắm giữ bất động sản tại Hoa Kỳ (US real property holding corporation), thì section 1445(e)(3) yêu cầu khấu trừ 15% số tiền mà người giữ cổ phần nước ngoài nhận được.

Hãy thu Form W-8 của mọi người giữ cổ phần nước ngoài trước; công ty chịu trách nhiệm về khoản thuế lẽ ra phải khấu trừ (26 U.S.C. 1461). Kể cả khi không khấu trừ gì, toàn bộ khoản phân phối thường vẫn phải báo cáo cho từng người giữ cổ phần nước ngoài trên Form 1042-S, kèm Form 1042 (26 CFR 1.1461-1(c)). Khoản chi trả của SAFE cho người giữ cổ phần nước ngoài cũng đưa câu hỏi phân loại nêu trên vào việc khấu trừ thuế. Nếu một khoản đã được trả mà chưa khấu trừ đúng, xem khấu trừ thiếu trên các khoản trả ra nước ngoài. Người giữ cổ phần sống tại Canada nên đọc đóng cửa startup Hoa Kỳ khi bạn là nhà sáng lập người Canada.

Nên giữ lại bao nhiêu tiền cho các khoản đòi nợ và thuế phát sinh sau, và khi nào trả khoản cuối cùng?

Không có số tiền cố định: hãy giữ lại đủ cho mọi khoản đòi nợ đã biết, đang chờ giải quyết và có khả năng xảy ra hợp lý, kể cả các khoản thuế cuối cùng của công ty. Công ty Delaware bỏ qua thủ tục thông báo qua tòa án theo section 280 phải thông qua một kế hoạch dự phòng cho các khoản đòi nợ có thể phát sinh trong vòng 10 năm sau khi giải thể (section 281(b)). Công ty tiếp tục tồn tại 3 năm sau khi giải thể để thanh lý (section 278).

Giữ lại tiền cũng bảo vệ các giám đốc và người giữ cổ phần. Giám đốc làm đúng section 281 không phải chịu trách nhiệm cá nhân với những người đòi nợ công ty (section 281(c)). Cổ đông có thể phải chịu trách nhiệm về một khoản đòi nợ tới mức số tiền họ đã nhận (section 282 của Delaware), và IRS có thể thu thuế thu nhập chưa nộp của công ty từ những người nhận tài sản của công ty, thường là đến một năm sau khi thời hạn ấn định thuế của chính công ty kết thúc (26 U.S.C. 6901(c)). IRS thường có 3 năm sau khi tờ khai được nộp để ấn định thuế; công ty đang giải thể có thể yêu cầu ấn định nhanh trên Form 4810, theo đó phải ấn định trong vòng 18 tháng kể từ ngày yêu cầu nếu việc giải thể bắt đầu thiện chí và được hoàn tất (26 U.S.C. 6501(d)).

Hãy trả khoản cuối cùng khi không còn cần khoản dự phòng, và báo cho những người giữ cổ phần rằng đó là khoản cuối: khoản lỗ của họ, và việc họ hết phải khai báo, đều phụ thuộc vào điều này.

Ví dụ

Mọi con số chỉ mang tính minh họa và tính bằng đô la Hoa Kỳ.

SAFE nhận hết

Một startup đóng cửa với $900.000 còn lại sau khi trả nợ và dự phòng thuế. Công ty có $1.500.000 SAFE chưa chuyển đổi, theo điều khoản được trả trước cổ phần phổ thông. Những người giữ SAFE chia $900.000 theo tỷ lệ số tiền họ đã mua, tức 60 cent trên mỗi đô la đầu tư, còn cổ phần phổ thông không nhận được gì. Mỗi người giữ SAFE thiếu $600 trên mỗi $1.500 đã đầu tư, nhưng thời điểm và tính chất của khoản thuế phụ thuộc vào cách công ty và người giữ SAFE phân loại SAFE.

Bán tài sản trước

Công ty bán mã nguồn và hợp đồng khách hàng với giá $2.000.000; giá gốc tính thuế của chúng là $200.000, nên lãi là $1.800.000. Công ty có $5.000.000 lỗ từ các năm sau 2017 và không có thu nhập hay lỗ nào khác trong năm cuối. Giới hạn 80% cho phép khấu trừ $1.440.000, còn lại $360.000 chịu thuế và khoảng $75.600 thuế liên bang theo mức 21%, trước khi tính giới hạn section 382 hay thuế tiểu bang. Công ty dự phòng khoản thuế này trước khi trả cho người giữ cổ phần.

Khoản lỗ của người giữ cổ phần ưu đãi qua hai năm

Một quỹ đầu tư giai đoạn đầu đã trả $1.000.000 để mua cổ phần ưu đãi.

• Năm 1: quỹ nhận $200.000. Chưa chịu thuế; giá gốc tính thuế giảm còn $800.000.
• Năm 2: quỹ nhận khoản cuối cùng $100.000. Giá gốc giảm còn $700.000 và không còn gì để nhận, nên quỹ khai khoản lỗ vốn $700.000 trong năm 2.

Trường hợp của bạn khác thì sao?

• Bạn vẫn cần các chấp thuận hoặc thứ tự nộp hồ sơ tại Delaware: xem giải thể công ty Delaware.
• Khoản lãi khi bán tài sản gặp các khoản lỗ cũ sau nhiều vòng gọi vốn: kiểm tra giới hạn 80% và section 382 trong lỗ hoạt động ròng của startup, và nhờ hỗ trợ thuế công ty lập tờ khai cuối cùng.
• SAFE chưa chuyển đổi, hoặc người giữ cổ phần ở nước ngoài: cách phân loại và các lựa chọn về khấu trừ thuế rất khó đổi lại sau khi biểu mẫu đã gửi đi; hãy nhờ hỗ trợ thuế công ty trước khi trả tiền.
• Cổ phần phổ thông không nhận được gì: xem khấu trừ cổ phần trong startup thất bại.
• Người giữ cổ phần có lãi trên cổ phiếu có thể là cổ phiếu doanh nghiệp nhỏ đủ tiêu chuẩn: xem QSBS cho nhà sáng lập và nhân viên giai đoạn đầu.
• Bên mua thâu tóm toàn bộ công ty, không chỉ tài sản: xem thuế khi startup của bạn bị mua lại.
• Nhà sáng lập hoặc nhà đầu tư sống tại Canada: xem đóng cửa startup Hoa Kỳ khi bạn là nhà sáng lập người Canada và hỗ trợ thuế xuyên biên giới.